Mùa hè nóng khiến thức ăn hỏng nhanh hơn, đồ uống lạnh được dùng nhiều hơn và cả nhà ăn ngoài thường xuyên hơn. Đó là lý do đau bụng, tiêu chảy và đầy hơi thường tăng vào các tháng này. Bài viết gợi ý những việc nên làm mỗi ngày để giảm nguy cơ, và các dấu hiệu cho thấy bạn nên đi khám. Nội dung chỉ mang tính tham khảo. Nếu có triệu chứng kéo dài, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ khám.
Giữ thức ăn luôn tươi và nấu chín kỹ
Vi khuẩn gây rối loạn tiêu hóa phát triển rất nhanh trong thời tiết nóng. Thức ăn để ngoài bàn quá vài giờ có thể đã đổi chất, dù nhìn vẫn bình thường. Vì vậy, nấu xong nên ăn ngay. Nếu còn thừa, hãy cho vào tủ lạnh trong thời gian ngắn, và đun lại thật sôi trước khi ăn.
Thịt, cá và trứng cần được nấu chín hẳn, không chỉ chín bề mặt. Hãy dùng thớt riêng cho thực phẩm sống và thực phẩm đã nấu. Rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu, sau khi đi vệ sinh và sau khi chạm vào thịt sống. Những thao tác này nghe đơn giản, nhưng hiệu quả rất rõ trong gia đình có trẻ nhỏ.
Mùa nóng cũng là lúc nên kiểm tra tủ lạnh định kỳ. Cửa tủ mở lâu hoặc gioăng bị hở có thể làm nhiệt độ không đều, khiến thực phẩm hỏng nhanh hơn bạn nghĩ. Nên sắp xếp đồ ăn gọn gàng và bỏ những thứ đã quá hạn ngay.
Uống đủ nước, uống đều trong ngày
Mùa hè, cơ thể mất nước qua mồ hôi nhiều hơn. Khi tiêu chảy hoặc nôn, mất nước còn nhanh hơn. Thay vì uống thật nhiều một lần, bạn nên uống từng ngụm nhỏ suốt cả ngày. Lượng nước phù hợp phụ thuộc vào cân nặng, mức vận động và bệnh nền. Nếu có bệnh thận hay bệnh tim, hãy hỏi bác sĩ trước khi tăng lượng nước đáng kể.
Dấu hiệu mất nước thường gặp gồm miệng khô, nước tiểu ít và sẫm màu, chóng mặt khi đứng dậy. Trẻ nhỏ có thể khóc ít nước mắt hoặc ngủ li bì hơn bình thường. Nếu có tiêu chảy, nhiều gia đình dùng dung dịch bù điện giải có bán tại nhà thuốc. Hãy làm theo hướng dẫn trên bao bì hoặc lời dặn của dược sĩ, không tự pha theo cảm tính.
Một mẹo nhỏ là đặt sẵn một chai nước trên bàn làm việc hoặc trên bàn ăn. Khi nhìn thấy chai nước, bạn sẽ nhớ uống thêm mà không cần cố nhớ giờ giấc.
Bữa ăn nhẹ bụng hơn cho cả nhà
Khi bụng đang khó chịu, các món nhiều dầu mỡ, cay nóng và đồ chiên thường làm triệu chứng nặng thêm. Cháo, canh loãng, rau luộc và cơm mềm dễ tiêu hơn. Rau củ và trái cây cần được rửa sạch trước khi ăn. Nên ăn đa dạng để có đủ chất xơ cho đường ruột hoạt động đều.
Sữa chua là lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình. Với một số người, sữa chua khiến bụng dễ chịu hơn. Với người khác, nó không có tác dụng rõ rệt. Đừng xem sữa chua là thuốc chữa bệnh, cũng đừng kỳ vọng nó thay thế điều trị khi có triệu chứng nặng.
Trong bữa ăn gia đình, nên chia phần vừa đủ. Đồ ăn bày quá lâu trên bàn, nhất là khi trời nóng, rất dễ mất an toàn. Nếu chưa ăn hết, hãy cất ngay vào tủ lạnh.
Chọn quán ăn và đồ uống ngoài đường
Ăn ngoài là thói quen khó bỏ hẳn, nhưng bạn có thể chọn lọc. Quán đông khách thường có nguyên liệu được luân chuyển nhanh hơn. Hãy nhìn cách nhân viên giữ đồ ăn, có đậy kín không, và đá dùng cho đồ uống có sạch không. Những món có nguy cơ cao hơn gồm hải sản sống, gỏi và các món tái, sống. Với trẻ nhỏ và người cao tuổi, nên hạn chế tối đa các món này.
Nếu đã ăn một món có vẻ không an toàn và bắt đầu thấy khó chịu, đừng vội uống thuốc cầm tiêu. Hãy theo dõi triệu chứng, bù nước và quan sát thêm vài giờ. Nếu tình trạng không cải thiện, hãy đi khám.
Lưu ý riêng cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Trẻ nhỏ hay chơi ngoài trời, hay cho tay vào miệng và dễ mất nước nhanh. Cha mẹ nên nhắc con rửa tay trước khi ăn, và theo dõi số lần đi tiểu trong ngày. Người lớn tuổi có thể không cảm thấy khát rõ như người trẻ, nên người nhà cần nhắc uống nước đều đặn.
Người lớn tuổi và người có bệnh nền cũng cần cẩn thận khi dùng thuốc. Một số thuốc có thể làm tình trạng mất nước nặng hơn hoặc tương tác với thuốc khác đang dùng. Vì vậy, trước khi tự mua thuốc tiêu hóa, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.
Khi nào cần đi khám ngay
Một số dấu hiệu không nên chờ đợi. Tiêu chảy kéo dài nhiều ngày mà không đỡ. Phân có máu hoặc phân đen. Sốt cao, nôn liên tục đến mức không uống được nước. Đau bụng dữ dội, bụng cứng hoặc đau lan dần. Người nhà thấy người bệnh lơ mơ, ít tiểu hẳn, hoặc có dấu hiệu mất nước nặng cũng cần đến cơ sở y tế ngay.
Nếu đau bụng kéo dài hoặc hay tái phát, bạn nên xem lại tình trạng của mình. Có thể đọc bài dấu hiệu đau dạ dày nhẹ và nặng để hiểu nhóm triệu chứng nào cần khám sớm hơn. Khi có máu trong phân, bạn có thể tìm hiểu thêm về cách xử trí khi đi đại tiện ra máu, nhưng đừng thay thế việc khám bằng tự điều trị.
Khám định kỳ để hiểu sức khỏe của cả nhà
Mùa hè là thời điểm tốt để nhắc nhau khám sức khỏe định kỳ. Khám tổng quát giúp phát hiện sớm những vấn đề âm thầm. Đồng thời, đây là dịp để trò chuyện với bác sĩ về chế độ ăn uống phù hợp với từng người trong nhà. Bạn có thể tìm hiểu khám sức khỏe tổng quát định kỳ gồm những mục nào trước khi đặt lịch.
Nếu triệu chứng kéo dài, hãy đến một cơ sở y tế đa khoa gần nhà để được khám trực tiếp. Mang theo danh sách thuốc đang dùng, mô tả thời điểm xuất hiện triệu chứng và những món đã ăn trong vài ngày trước. Thông tin rõ ràng giúp bác sĩ đánh giá nhanh và chính xác hơn.