Nên khám phụ khoa định kỳ mấy tháng một lần là câu hỏi mình gặp rất thường xuyên trong các buổi tư vấn. Nhiều chị em bận rộn với công việc và gia đình, nên lịch khám cứ bị đẩy lùi mãi. Với người khỏe mạnh, khoảng cách 6 tháng là mốc được nhiều bác sĩ khuyến nghị. Tuy vậy, đây chỉ là điểm xuất phát. Lịch thực tế còn tùy vào tuổi tác, tiền sử bệnh và những thay đổi cụ thể mà bạn đang gặp phải.
Vì sao mốc 6 tháng được khuyến nghị?
Sáu tháng là khoảng thời gian đủ để bác sĩ nhận ra xu hướng thay đổi của cơ thể. Một lần khám riêng lẻ đôi khi chưa phát hiện bất thường nào. Nhưng khi đặt cạnh kết quả lần trước, bác sĩ dễ nhận ra những khác biệt nhỏ về độ ẩm, màu sắc hay cấu trúc niêm mạc mà bạn không tự cảm nhận được.
Có một chị từng kể với mình rằng chị chỉ đi khám khi khí hư đã ra nhiều và có mùi khó chịu. Lúc đó tình trạng viêm đã kéo dài khá lâu. Nếu chị theo dõi định kỳ, bác sĩ có thể đã phát hiện từ sớm và điều trị nhẹ nhàng hơn nhiều. Bạn có thể hình dung giống như việc đưa xe đi bảo dưỡng. Máy vẫn chạy được, nhưng những hao mòn nhỏ nếu để lâu sẽ thành hỏng hóc lớn.
Dĩ nhiên không phải ai cũng cần đúng 6 tháng. Có người nên rút ngắn xuống còn vài tháng, cũng có người có thể giãn ra lâu hơn. Phần dưới đây sẽ giải thích cụ thể từng trường hợp để bạn tự đối chiếu.
Khám định kỳ quan trọng hơn bạn nghĩ
Khám phụ khoa không chỉ dành cho lúc đau. Nhiều viêm nhiễm âm đạo và viêm cổ tử cung diễn biến rất âm thầm. Bạn có thể không đau, không ngứa rõ rệt, nhưng khi soi và làm xét nghiệm, bác sĩ vẫn thấy được dấu hiệu từ giai đoạn sớm.
Tầm soát ung thư cổ tử cung là lý do quan trọng nhất. Bất thường tế bào ở giai đoạn đầu gần như không gây triệu chứng nào. Đây cũng là lúc điều trị đơn giản và hiệu quả nhất, khác hẳn khi bệnh đã tiến triển. Chính ở điểm này, khám định kỳ thể hiện giá trị rõ ràng nhất.
Cơ thể còn thay đổi theo từng giai đoạn đời sống. Sau sinh, nội tiết tố biến động mạnh. Bước vào tiền mãn kinh và mãn kinh, niêm mạc âm đạo cũng khác trước. Theo dõi đều đặn giúp bác sĩ phân biệt được đâu là thay đổi sinh lý bình thường, đâu là điều cần can thiệp.
Tần suất khám theo độ tuổi
Tuổi tác là yếu tố đầu tiên nên cân nhắc. Dưới đây là các mốc tham khảo thường được áp dụng, bạn có thể đối chiếu với hoàn cảnh của mình.
Người dưới 21 tuổi thường chưa cần khám định kỳ thường quy. Nếu có triệu chứng như đau bụng dưới, khí hư bất thường hay chảy máu ngoài kỳ kinh, bạn nên đi khám ngay mà không cần chờ đến lịch nào cả.
Từ 21 đến 29 tuổi, khoảng 6 đến 12 tháng một lần là hợp lý. Đây cũng là giai đoạn nhiều chị em muốn trao đổi về kế hoạch mang thai hoặc biện pháp tránh thai, và buổi khám là dịp tốt để hỏi những điều này.
Từ 30 đến 65 tuổi, mốc 6 tháng là phổ biến nhất. Tùy chỉ định, bác sĩ có thể cho làm xét nghiệm HPV để tìm virus có nguy cơ gây tổn thương cổ tử cung. Bạn không nhất thiết phải làm trong mọi lần khám, mà nên làm đúng theo chỉ định.
Trên 65 tuổi, việc khám vẫn rất cần thiết. Khoảng cách cụ thể sẽ do bác sĩ quyết định dựa trên tiền sử và kết quả các lần trước.
Lịch khám theo tình trạng sức khỏe hiện tại
Tuổi chỉ là một phần của bức tranh. Tình trạng sức khỏe hiện tại thường quyết định lịch thực tế hơn. Một số trường hợp hay gặp là người khỏe mạnh không có triệu chứng, người đang điều trị viêm nhiễm, người có nguy cơ lây nhiễm cao và người đang mang thai.
Người khỏe mạnh, không có triệu chứng, thường phù hợp với lịch 6 đến 12 tháng một lần. Người đang điều trị viêm nhiễm hoặc có khí hư bất thường nên tái khám theo lịch bác sĩ, thường cách nhau 1 đến 3 tháng, để theo dõi đáp ứng thuốc.
Có tiền sử bệnh lây qua đường tình dục hoặc nhiều bạn tình thì nên khám khoảng 3 đến 6 tháng một lần. Còn khi đang mang thai, bạn theo lịch khám thai kỳ, không tự ý thay đổi.
Đây vẫn chỉ là mốc tham khảo. Nếu bạn đang có vấn đề cụ thể, lịch của bạn có thể khác hẳn. Điều quan trọng nhất là làm đúng theo lời dặn của bác sĩ đang theo dõi bạn. Muốn hiểu rõ hơn việc cần làm ở từng giai đoạn đời sống, bạn có thể đọc thêm các bài về sức khỏe phụ nữ để đối chiếu hoàn cảnh của mình.
Khi nào cần đi khám sớm hơn lịch định kỳ
Không phải lúc nào cũng phải chờ đến ngày hẹn. Khí hư có mùi lạ, đổi màu bất thường, hoặc kèm ngứa rát là tín hiệu nên kiểm tra sớm. Đau bụng dưới kéo dài, đau khi quan hệ hay chảy máu ngoài kỳ kinh cũng cần được bác sĩ xem xét.
Nhiều chị em hay tự trấn an rằng chắc không sao đâu rồi trì hoãn. Mình khuyên bạn đừng làm vậy. Đi khám một lần để yên tâm bao giờ cũng tốt hơn là kéo dài rồi mới phát hiện muộn. Có thể chỉ là chuyện nhỏ, nhưng để bác sĩ kết luận vẫn an toàn hơn nhiều.
Chuẩn bị gì trước khi đi khám
Nhiều người ngại đi khám vì lo chi phí. Một lần khám phụ khoa cơ bản thường gồm thăm khám lâm sàng và một số xét nghiệm cần thiết. Chi phí tùy cơ sở và hạng mục, nên bạn hỏi trước khi đăng ký để chủ động sắp xếp.
Trước khi khám, hãy chuẩn bị vài thông tin: tiền sử bệnh, ngày kinh nguyệt gần nhất và danh sách thuốc đang dùng. Những chi tiết này giúp bác sĩ nhanh chóng nắm được tình hình của bạn.
Một lưu ý thực tế là trong khoảng 24 đến 48 giờ trước khi khám, bạn nên tránh quan hệ và thụt rửa. Các thao tác này có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm, khiến bác sĩ khó đánh giá chính xác.
Những sai lầm hay gặp khi tự quyết định lịch khám
Sai lầm đầu tiên là chỉ đi khám khi đã có triệu chứng rõ ràng. Như đã nói ở trên, nhiều bệnh diễn tiến âm thầm, nên chờ đến lúc có triệu chứng thường đã muộn hơn mong muốn.
Sai lầm ngược lại là khám quá dày mà không có lý do. Khám liên tục không cần thiết vừa tốn kém, vừa khiến bạn lo lắng vô cớ. Lịch hợp lý là lịch có căn cứ, không phải càng dày càng tốt.
Cuối cùng là tự mua thuốc đặt hoặc dung dịch rửa để thay thế việc thăm khám. Những sản phẩm này có thể che giấu triệu chứng trong thời gian ngắn, nhưng không xử lý được nguyên nhân và đôi khi còn làm tình trạng xấu đi.
Cách xây dựng lịch khám phù hợp cho riêng bạn
Bạn có thể ghi lịch khám phụ khoa cùng thời điểm với khám sức khỏe tổng quát hằng năm. Làm vậy dễ nhớ hơn, và bạn có cái nhìn toàn diện hơn về sức khỏe. Nếu muốn biết thêm các hạng mục khám tổng quát, bạn có thể tham khảo khám sức khỏe tổng quát định kỳ gồm những mục gì để lên kế hoạch hợp lý.
Hãy trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh khoảng cách cho phù hợp với đặc điểm cá nhân. Mỗi người có tiền sử, lối sống và mức nguy cơ khác nhau, nên lịch của người này chưa chắc áp dụng được cho người kia.
Đừng quên lưu lại kết quả các lần khám. Khi so sánh qua nhiều năm, bạn và bác sĩ sẽ thấy rõ xu hướng, và đó là cơ sở tốt để đưa ra quyết định chăm sóc phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Khám phụ khoa có đau không?
Đa số chị em chỉ thấy hơi khó chịu hoặc căng tức hơn là đau. Thời gian thăm khám thường ngắn. Nếu lo lắng, bạn cứ nói với bác sĩ để họ giải thích từng bước và điều chỉnh cho bạn thoải mái hơn.
Không có triệu chứng gì thì có cần khám không?
Vẫn nên khám. Nhiều bệnh không biểu hiện ở giai đoạn đầu, và khám định kỳ chính là cách phát hiện sớm nhất những trường hợp này.
Đã khám rồi thì bao lâu sau phải khám lại?
Thường là theo khoảng cách bác sĩ đã dặn, phổ biến nhất là 6 tháng với người khỏe mạnh. Nếu lần khám trước phát hiện điều cần theo dõi, bác sĩ sẽ hẹn lịch cụ thể hơn cho bạn.
Khám phụ khoa có cần nhịn quan hệ trước đó không?
Nên tránh quan hệ trong vòng 24 đến 48 giờ trước khi khám để kết quả chính xác hơn. Bạn cũng nên tránh thụt rửa trong khoảng thời gian này.