Top 5 lưu ý về sức khỏe phụ nữ là điều mình gặp rất thường xuyên trong quá trình khám bệnh. Có chị em đến khi bệnh đã kéo dài cả vài tháng. Phần lớn là vì bận lo việc nhà, việc cơ quan, rồi cứ nghĩ dấu hiệu nhỏ thì sẽ tự hết. Bài này tổng hợp 5 điểm thiết thực, bạn có thể bắt đầu áp dụng ngay từ hôm nay.
Năm điểm dưới đây được chọn theo ba tiêu chí. Thứ nhất, vấn đề phải phổ biến ở phụ nữ Việt Nam. Thứ hai, bạn có thể làm được tại nhà hoặc khi đi khám định kỳ. Thứ ba, nó ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe lâu dài. Cơ địa mỗi người một khác, nên bạn hãy trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh cho phù hợp với chính mình.
Vì sao nhiều chị em hay bỏ qua sức khỏe của mình?
Người phụ nữ thường là người chăm lo cho cả nhà. Khi con ốm, chồng bận, công việc dồn dập, phần sức khỏe của chính mình hay bị đẩy xuống cuối danh sách. Một cơn đau bụng dưới nhẹ hay chu kỳ lệch vài ngày rất dễ bị coi là chuyện bình thường.
Bạn cần nhớ rằng nhiều bệnh phụ khoa và rối loạn nội tiết không gây đau dữ dội ngay từ đầu. Chúng diễn tiến âm thầm. Khi phát hiện thì thường đã mất nhiều thời gian điều trị hơn so với lúc còn sớm. Mình từng gặp nhiều trường hợp lúc đầu chỉ khó chịu nhẹ, đến khi đi khám thì tình trạng đã rõ ràng hơn nhiều.
Khám phụ khoa định kỳ nên làm sớm hơn bạn nghĩ
Khám phụ khoa giúp phát hiện viêm nhiễm, rối loạn kinh nguyệt và những bất thường ở cổ tử cung từ giai đoạn sớm. Phụ nữ đã quan hệ tình dục nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm bắt đầu khám định kỳ. Đừng chờ đến khi có triệu chứng rõ mới đi.
Tần suất cụ thể tùy từng người. Bạn không nên áp dụng máy móc theo lịch của người khác. Hãy hỏi bác sĩ để có một lịch riêng, phù hợp với tiền sử và tình trạng hiện tại của mình.
Ghi chép chu kỳ: công cụ đơn giản nhưng hiệu quả
Một cuốn sổ nhỏ hoặc một ứng dụng trên điện thoại là đủ. Bạn ghi lại ngày bắt đầu kinh, số ngày hành kinh, lượng máu nhiều hay ít và các triệu chứng đi kèm như đau lưng, mệt mỏi, đầy hơi. Ghi liên tục trong vài tháng sẽ cho thấy xu hướng rõ ràng hơn nhiều so với việc chỉ dựa vào trí nhớ.
Khi thấy chu kỳ thất thường kéo dài hơn ba tháng, đau bụng dưới không giảm khi nghỉ ngơi, hoặc ra máu giữa các kỳ kinh, bạn nên đi khám sớm. Ghi chép chỉ là tư liệu tham khảo, không thay thế được chẩn đoán của bác sĩ.
Ăn gì để không thiếu sắt và canxi
Phụ nữ hành kinh nhiều, đang mang thai, cho con bú hoặc ăn kiêng thường dễ thiếu sắt và canxi. Bạn nên ưu tiên đạm từ thịt nạc, cá, trứng và đậu. Rau xanh đậm màu cũng rất tốt, cùng các nguồn canxi như sữa và đậu phụ.
Đừng tự ý mua thuốc bổ liều cao. Thừa sắt cũng gây hại cho cơ thể. Nếu nghi ngờ thiếu máu, bạn nên xét nghiệm trước, rồi để bác sĩ kê liều phù hợp với tình trạng của mình. Bạn có thể tham khảo thêm các chỉ số xét nghiệm máu bình thường để hiểu rõ hơn trước khi đi khám.
Vận động nhẹ và giảm căng thẳng mỗi ngày
Đi bộ 30 phút mỗi ngày hoặc vài bài yoga nhẹ đã tạo khác biệt rõ rệt. Với dân văn phòng, bạn nên đứng dậy đi lại khoảng mỗi tiếng một lần, tránh ngồi liền nhiều giờ.
Vận động giúp tuần hoàn tốt hơn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và cải thiện tinh thần. Nếu bạn đang có bệnh lý nền như tim mạch hay huyết áp, hãy hỏi bác sĩ trước khi tập với cường độ cao. Bạn cũng có thể đọc thêm cách tăng sức đề kháng để có thêm gợi ý chăm sóc hằng ngày.
Chăm sóc tinh thần và sức khỏe sinh sản
Sau sinh, khi tiền mãn kinh hoặc lúc áp lực kéo dài, phụ nữ dễ có những thay đổi tâm lý khó gọi tên. Buồn bã kéo dài, mất ngủ, lo âu nhiều hay dễ cáu gắt đều là dấu hiệu bạn không nên tự xử lý một mình.
Hãy chia sẻ với người thân và đi gặp bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá. Đừng tự chẩn đoán qua mạng, vì mỗi trường hợp cần được thăm khám trực tiếp. Nếu quan tâm, bạn có thể xem thêm tư vấn sức khỏe sinh sản để biết các kênh hỗ trợ phù hợp.
Tóm tắt nhanh theo từng nhóm đối tượng
Khám phụ khoa định kỳ phù hợp nhất với phụ nữ đã quan hệ tình dục, và tần suất nên theo lời bác sĩ. Ghi chép chu kỳ dành cho mọi lứa tuổi sinh sản, làm mỗi tháng là dễ. Dinh dưỡng giàu sắt và canxi cần thiết cho người hành kinh nhiều, đang mang thai hoặc ăn kiêng, nên duy trì hằng ngày. Vận động và giảm stress hợp với dân văn phòng và người ít vận động. Riêng sức khỏe tinh thần sau sinh hay tiền mãn kinh thì cần hỗ trợ khi có dấu hiệu, không nên chờ.
Các tần suất trên chỉ mang tính gợi ý. Bạn nên đối chiếu với hướng dẫn của Bộ Y tế hoặc bác sĩ điều trị.
Khi nào cần đi khám ngay?
Đau bụng dưới kéo dài, ra máu bất thường, sốt kèm khí hư có mùi khó chịu, hay chu kỳ đổi đột ngột đều là những lúc bạn không nên chờ. Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân cũng cần được xem xét kỹ.
Khám tại cơ sở chuyên khoa uy tín sẽ giúp đánh giá đúng tình trạng của bạn. Bạn cũng có thể tham khảo thêm thông tin chăm sóc sức khỏe phụ khoa tại đây để hiểu rõ hơn trước khi đi khám.
Câu hỏi thường gặp
Phụ nữ nên khám phụ khoa bao lâu một lần?
Bạn nên hỏi bác sĩ để có lịch riêng. Với người không có vấn đề gì, khám định kỳ mỗi năm là lựa chọn phổ biến, nhưng vẫn cần trao đổi cụ thể theo tình trạng của bạn.
Có cần xét nghiệm khi không có triệu chứng gì không?
Có. Một số xét nghiệm tầm soát giúp phát hiện sớm những bệnh chưa biểu hiện. Bác sĩ sẽ chỉ định phù hợp với độ tuổi và tiền sử của bạn.
Bổ sung sắt có thể tự mua uống được không?
Không nên. Uống sắt khi cơ thể không thiếu có thể gây tác dụng phụ. Hãy xét nghiệm trước rồi dùng theo chỉ định.
Stress có thực sự ảnh hưởng đến kinh nguyệt không?
Có. Căng thẳng kéo dài có thể làm chu kỳ lệch hoặc đau hơn. Nếu tình trạng kéo dài, bạn nên đi khám để được đánh giá.
Sau sinh bao lâu thì nên kiểm tra sức khỏe tổng quát?
Thông thường bạn nên khám lại theo lịch hẹn của bác sĩ sản khoa. Nếu có dấu hiệu bất thường trước đó, đừng chờ đến lịch hẹn mà hãy đi khám sớm.